Շարժումները՝ զրույցի համատեքստում
Մարմնի լեզուն աշխատանքում․ ինչ են հուշում շարժումները
Պատկերացնենք պայմանական աշխատանքային հանդիպում. գործընկերը լռում է, նայում է գրառումներին և փոխում է նստելու դիրքը։ Կարելի է ենթադրել, որ հարց ունի, բայց նույն շարժումները կարող են նշանակել նաև հոգնածություն, կենտրոնացում կամ պարզապես հարմար դիրք գտնել։ Այս ուղեցույցը օգնում է շարժումները կիրառել որպես զրույցը հստակեցնելու առիթ, ոչ որպես մարդու մասին դատավճիռ։
Շարժումը կարող է օգնել հասկանալ, թե երբ է մարդը ուզում խոսել, ինչ միտք է ընդգծում կամ արդյոք զրույցի ընթացքը հարմար է։ Բայց մեկ հայացքը, ժպիտը կամ խաչված ձեռքերը չեն բացահայտում նրա զգացմունքը, ազնվությունը կամ կարողությունը։ Նկատեք իրավիճակը, լսեք խոսքը և անհրաժեշտության դեպքում հարցրեք։
Մեկ շարժումը մի՛ վերածեք եզրակացության
«Խաչված ձեռքեր՝ ուրեմն դեմ է» կամ «չի նայում աչքերիս՝ ուրեմն ստում է» կանոնները վստահելի ընթերցման բանալի չեն։ Ոչ խոսքային հաղորդակցության վերաբերյալ գիտական վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ վարքը փոխվում է միջավայրից, հարաբերությունից և փոխադարձ արձագանքից։ Դեմքի նույն շարժումն էլ տարբեր իրավիճակներում կարող է տարբեր իմաստ ունենալ։
Նախ համեմատեք շարժումը խոսքի և իրավիճակի հետ։ Մարդը կարող է ձեռքերը խաչել, որովհետև սենյակը ցուրտ է, իսկ հայացքը հեռացնել՝ միտքը ձևակերպելու համար։ Նույնիսկ եթե փոփոխություն նկատեցիք, այն դիտեք որպես հարցի պատճառ, ոչ որպես հաստատված հոգեբանական ախտորոշում։
Հանդիպման ժամանակ հետևեք խոսքի հերթին
Երբ զեկուցողը ձեռքով ցույց է տալիս երկու տարբերակ, շարժումը կարող է օգնել լսարանին հետևել համեմատությանը։ Փորձարարական հետազոտության մեջ խոսքին ուղեկցող բնական ժեստերը նպաստել են պատմության ընկալմանը. սա չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր հատուկ ժեստ բոլորի համար նույն իմաստն ունի։
Պայմանական հանդիպման ընթացքում նկատում եք, որ գործընկերը առաջ է թեքվում ու ձեռքը բարձրացնում հենց որոշման պահին։ Արձագանքեք բովանդակությանը՝ «Կարծես ուզում եք ավելացնել մի բան. լսենք ձեզ»։ Եթե մարդը լուռ է, մի հայտարարեք, թե համաձայն է կամ դեմ. հարցրեք՝ «Ի՞նչ հարց կամ մտահոգություն մնաց»։
Հայացքը մի՛ դարձեք ազնվության չափանիշ
Հայացքի տևողությունը փոխվում է ըստ խոսողի ու լսողի դերի, անձի առանձնահատկությունների և միջավայրի։ Աուտիստիկ և նեյրոտիպիկ մասնակիցների փոխազդեցությունը դիտարկած ուսումնասիրությունն էլ ցույց է տվել հայացքի տարբեր ընթացքներ, հատկապես լսելիս։ Այդ արդյունքը չի տալիս աշխատանքային զրույցում որևէ անհատի մասին արագ եզրակացություն անելու հիմք։
Փոխարենը պահպանեք զրույցի հասկանալի ընթացքը. նայեք մարդուն, երբ հարմար է, բայց մի պահանջեք անընդհատ աչքերի շփում։ Թույլ տվեք գրառել կամ նայել էկրանին։ Փոխըմբռնումը ստուգեք խոսքով՝ խնդրելով սեփական բառերով ամփոփել պայմանավորվածությունը, ոչ հայացքի «թեստով»։
Դժվար խոսակցության մեջ տեղ թողեք պարզաբանման
Հետադարձ կապի ժամանակ դանդաղեցրեք տեմպը, մի ընդհատեք և պահեք մյուսին հարմար հեռավորություն։ Հեռավորությունը նույնպես հաստատուն «կանոն» չէ. դրա ընկալումը կախված է իրավիճակից և մարդկանց հարաբերությունից։ Եթե տեսնում եք, որ զրուցակիցը հեռանում է կամ երկար դադար է տալիս, կարող եք հարցնել՝ «Հարմար է շարունակե՞լ հիմա, թե՞ մի փոքր դադար անենք»։
Անորոշ ազդանշանի փոխարեն հստակեցրեք բուն հարցը. «Ես առաջարկում եմ փոխել հաջորդ քայլը. ի՞նչն է ձեզ անհանգստացնում»։ Այսպիսի հարցը մարդուն հնարավորություն է տալիս ինքն ասել իր դիրքորոշումը և նվազեցնում է սխալ մեկնաբանության վտանգը։
Էկրանի կադրն ու հարցազրույցը սահմանափակ տեղեկություն են տալիս
Տեսազանգի ժամանակ կադրում կարող են չերևալ ձեռքերը, իսկ մարդը կարող է նայել կողքի փաստաթղթին կամ տեսախցիկին։ Այդ պատճառով փոքր պատկերի հիման վրա մի գնահատեք ուշադրությունը կամ վստահելիությունը։ Պարբերաբար անվանեք քննարկվող որոշումը և ստուգեք՝ արդյոք բոլորը նույն կերպ են հասկացել այն։
Աշխատանքի հարցազրույցում թեկնածուի նստելու ձևը կամ հայացքը մի փոխարինեք նրա պատասխանների, փորձի և առաջադրանքի քննարկմանը։ Ինքներդ էլ փորձեք նստել հարմար, խոսել հստակ և ժեստերով միայն օգնել բացատրությանը։ Նպատակը բնական ու հասկանալի հաղորդակցությունն է, ոչ անընդհատ մարմինը վերահսկելը։
Փորձեք դիտարկում–հարց–ամփոփում քայլերը
Հաջորդ հանդիպման համար ընտրեք միայն մեկ սովորություն. օրինակ՝ երբ ինչ-որ մեկը լռում է որոշումից հետո, մի վերագրեք նրան պատճառ։ Նախ անվանեք ձեր տեսած իրավիճակը առանց պիտակի, հետո տվեք բաց հարց և վերջում կրկնեք նրա խոսքով ստացված պատասխանը։
Պայմանական օրինակ. «Որոշումից հետո դեռ հարցեր մնացին։ Ո՞ր մասը կուզեք հստակեցնել»։ Եթե մարդը ասում է, որ պարզապես նշումներ էր անում, ընդունեք պատասխանը։ Եթե անհամաձայնություն կա, քննարկեք փաստարկը։ Հանդիպումից հետո գնահատեք ոչ թե «ճի՞շտ կարդացի մարդուն», այլ՝ «ստուգեցի՞ իմ ենթադրությունը և գրանցեցի՞ հստակ պայմանավորվածությունը»։
Հիշեք գլխավորը
- Միայն մեկ ժեստով մի եզրակացրեք զգացմունք, ազնվություն կամ կարողություն։
- Դիտեք խոսքը, իրավիճակը և մարդկանց փոխադարձ արձագանքը միասին։
- Ժեստերը կարող են օգնել բացատրությանը, իսկ անհասկանալի ազդանշանը՝ բաց հարց տալու։
- Հանդիպման վերջում խոսքով ստուգեք պայմանավորվածությունը։
Հաճախ տրվող հարցեր
Խաչված ձեռքերը միշտ անհամաձայնությո՞ւն են նշանակում
Ոչ։ Առանց միջավայրի ու մարդու խոսքի այդ դիրքը միանշանակ իմաստ չունի։ Եթե որոշման շուրջ կասկած կա, տվեք բաց հարց և լսեք պատասխանը։
Աչքերի շփումը կարո՞ղ է ապացուցել ազնվությունը
Ոչ։ Հայացքի ձևը տարբեր մարդկանց և իրավիճակների դեպքում փոխվում է։ Ազնվության կամ կարողության մասին մի դատեք միայն դրանով։
Ի՞նչ անել, եթե գործընկերը հանդիպման ժամանակ լռում է
Մի ենթադրեք, թե համաձայն է կամ անտարբեր։ Տեղ տվեք նրան խոսելու, հարցրեք՝ ինչն է պետք հստակեցնել, և ամփոփեք պատասխանը։
Պե՞տք է մարզել «ճիշտ» շարժումների հավաքածու
Ավելի օգտակար է աշխատել հստակ խոսքի, լսելու և զրույցի հերթի վրա։ Ընտրեք ձեզ հարմար դիրք ու բնական ժեստեր, որոնք օգնում են բացատրել միտքը։
Աղբյուրներ
Ստուգված է: